Między sumieniem a kontraktem: komu służy architektura? - debata

Mazowiecka Okręgowa IARP

Muzeum Sztuki Nowoczesnej (ul. Marszałkowska 103, Warszawa) 10 maja 2026

W debacie poruszone zostaną zagadnienia, które są jak „słoń w pokoju". Udajemy, że go nie ma, a ciągle trzeba go jakoś omijać.

Między sumieniem a kontraktem: komu służy architektura? - debata

Zastanówmy się wspólnie co się dzieje z tym "słoniem":

  • gdy architekt jest „używany" do „oznaczania terenu" przez polityków, silnych inwestorów, celebrytów;
  • formy oporu architekta wobec zmuszania ekonomicznego, szantażu prawnego i innych form nacisku do naruszania zasad w interesie inwestora;
  • postawa moralna i etyczna - z czego wynika, jakie ma konsekwencje osobiste i społeczne;
  • architekt i jego zdolność do występowania w roli symbolu, lidera, eksperta. Jaka postawa odbiera architektowi wiarygodność?
  • historyczne przykłady oportunizmu i hipokryzji;
  • przykłady pozytywne - gdy architekt jest liderem zmiany społecznej;
  • co powinna zawierać „klauzula sumienia" architekta i czy (tak jak notariusz) architekt nie ma prawa odmówić zlecenia;
  • bojkot konsumencki wobec architektów i inwestorów - jako uderzenie w prestiż i wiarygodność;

Kondycja etyczna architekta:

  • Asymetria władzy i zależność ekonomiczna. Na ile architekt w ogóle ma swobodę wyboru? Czy młodzi lub niżsi rangą pracownicy biur mogą sobie pozwolić na odmowę, czy to jedynie luksus pozycji i renomy?
  • Architektura jako narzędzie legitymizacji. W jaki sposób dobra architektura może „upiększać" lub normalizować kontrowersyjne źródła kapitału? Czy prestiż architekta bywa wykorzystywany do budowania wizerunku inwestora?
  • Granice odpowiedzialności architekta. Gdzie kończy się rola usługodawcy, a zaczyna odpowiedzialność współtwórcy? Czy architekt jest „neutralnym narzędziem", czy współodpowiada za skutki inwestycji — także moralne?

Debatę poprowadzi arch. Paweł Detko.

Fot. MSN - Maja Wirkus

Wydarzenia towarzyszące

Kongresowi towarzyszyć będzie szereg wydarzeń kulturalnych, artystycznych i edukacyjnych związanych z rolą architekta i architektury w życiu społecznym.

Odbywać się one będą w dniach 9-17 maja 2026 roku na ulicach oraz w instytucjach kulturalnych stolicy oraz w kilkunastu największych miastach Polski. Skorzystaj z mapy i znajdź wydarzenie w interesującym Cię regionie kraju.

Organizatorzy

Patroni Honorowi

Partnerzy strategiczni

Partnerzy

Partnerzy wspierający

Partnerzy Merytoryczni

Partnerzy medialni

Patroni Medialni

Newsletter

Bądź na bieżąco z naszymi działaniami. Zapisz się, aby otrzymywać informacje o nowych inicjatywach, publikacjach oraz nadchodzących wydarzeniach.